<IMG SRC="nonflash.gif" width=239 height=155 BORDER=0>






 
 
การจัดการผึ้งป่า
เครือข่ายป่าชุมชนเขาราวเทียนทอง
29 พฤษภาคม 2549


ลักษณะทางนิเวศของผึ้ง

1) ผึ้งใหญ่
ซึ่งจะอาศัยตามป่าไม้จริง ตัวผึ้งขนาดเท่ากับแมลงเหลือบสีดำ รั้งผึ้งมีขนาดใหญ่เท่ากระด้งหรือกว้างประมาณ 60 - 70 เซนติเมตร

2) ผึ้งโพรง
เป็นผึ้งที่อาศัยตามโพรงไม้หรือในดินจะมีลักษณะเด่นคือรังเป็นชั้น ขนาดตัวผึ้งจะเล็กกว่าผึ้งใหญ่สีเหลืองลาย

3) ผึ้งหวี่
อาศัยตามกิ่งไม้เล็กๆตามพุ่มไม้ ตัวผึ้งจะมีสีดำในช่วงเป็นตัวอ่อน ตัวเต็มวัยจะมีสีเหลืองเท่าแมลงวัน รังผึ้งมีลักษณะรังคล้ายรูปหัวใจกว้างประมาณ 15 - 20 เซนติเมตร

4) ผึ้งกะโปกงัว
จะอาศัยตามปล้องไม้ กิ่งไผ่รวก เช่นเดียวกับผึ้งหวี่ แต่รังมีลักษณะกลม

ช่วงเวลาที่ให้น้ำผึ้งมี 2 ช่วง คือ เดือนมีนาคม-เมษายน และช่วงกรกฎาคม-สิงหาคม จะพบได้ทั่วไปตามชายป่าใกล้พื้นที่เกษตร บริเวณที่มีไผ่รวก ดอกไม้และใกล้แหล่งน้ำ น้ำผึ้งจะมีสีที่แตกต่างกันตามฤดูในช่วงฤดูฝนเดือนกรกฎาคม-สิงหาคมน้ำผึ้งจะใสหรือมีสีเหลืองใส ส่วนน้ำผึ้งในฤดูแล้งเดือนมีนาคม-เมษายนน้ำผึ้งจะงวดหรือข้นมากกว่าสีแดงถึงสีน้ำตาลดำซึ่งเป็นน้ำผึ้งที่มีคุณภาพดีที่สุดจะมีน้ำเจือปนน้อยกว่าน้ำผึ้งในฤดูฝน

รังผึ้งจะมีองค์ประกอบด้วย 3 ส่วนหลักคือ ส่วนหัวน้ำผึ้งซึ่งจะอยู่ส่วนบนของรังเหนือกิ่งไม้ที่เกาะทำรัง ส่วนที่สองเป็นอาหารตัวอ่อนที่ชาวบ้านเรียกว่า "ขี้หง่าน" ซึ่งจะติดอยู่ด้านล่างของกิ่งไม้ ส่วนที่สามเป็นบริเวณเป็นรังของตัวอ่อนคือใต้บริเวณอาหารตัวอ่อนหรือขี้หง่านลงมา


องค์ความรู้ในการจัดการผึ้ง

ผึ้งนั้นเป็นของป่าที่สร้างรายได้เสริมให้ชาวบ้านได้เป็นอย่างดี และชาวบ้านมีความรู้ในการเก็บหาผึ้งอย่างไม่ทำลายซึ่งมีขั้นตอนดังนี้

1) อุปกรณ์ในการเก็บหาน้ำผึ้งมีดังนี้ คือ มีด กาบมะพร้าวแห้ง ไฟแช็ค และกระติกใส่น้ำผึ้ง

2) ขั้นตอนในการเก็บมีดังนี้ คือ จุดไฟกับกาบมะพร้าวเพื่อให้เกิดควันไฟที่จะทำให้ตัวผึ้งมึนงงชั่วคราว รมใกล้รังผึ้งหลังจากนั้นเมื่อเห็นว่าผึ้งมึนงงก็ใช้มีดเฉือนเอาบริเวณหัวน้ำหวานซึ่งจะอยู่ในส่วนบนเหนือคบไม้ที่ผึ้งเกาะทำรัง และจะไม่เอาผึ้งอ่อนบริเวณด้านล่างของคบไม้เพื่อให้ตัวอ่อนกลายเป็นตัวผึ้งในการทำรังต่อไป การเก็บวิธีนี้จะสามารถเก็บน้ำผึ้งได้อีกหลังจากเก็บครั้งแรกประมาณ 2 อาทิตย์ หลังจากที่เก็บน้ำผึ้งมาจากป่าแล้วก็บีบคั้นเอาน้ำผึ้งออกจากรังผึ้ง แล้วใช้ผ้าขาวบางกรองเอาเศษกิ่งไม้ เศษรังผึ้งออกจะได้นำผึ้งที่สะอาดบรรจุใส่ขวดที่มีฝาปิดมิดชิดนำไปวางขาย


ข้อสังเกตน้ำผึ้งแท้หรือน้ำผึ้งปลอม

มี 3 วิธี คือ วิธีแรกโดยการหยดน้ำผึ้งลงกระดาษน้ำผึ้งแท้จะไม่ซึมทะลุกระดาษ หากหยดแล้วทะลุกระดาษจะเป็นน้ำผึ้งที่ผสมน้ำ วิธีที่สองโดยการนำก้านไม้ขีดแช่น้ำผึ้งไว้ประมาณ 1 นาที แล้วนำก้านไม้ขีดไปจุดไฟหากเป็นน้ำผึ้งแท้จะติดไฟ หากน้ำผึ้งปลอมจะไม่ติดไฟแต่วิธีนี้จะไม่ได้ผลหากใช้ในฤดูฝนที่มีความชื้นสูง วิธีที่สามสังเกตจากขวดที่บรรจุถ้าเป็นของแท้เขย่าจะมีเม็ดฟองเล็กผุดขึ้นมาอย่างช้าๆ หากเป็นของปลอมจะไม่มีฟองอากาศ